Het probleem van het kwaad

Nog altijd luister ik geregeld lezingen van N.T. Wright. Een van de onderwerpen waarop hij geregeld terugkomt (ook in boekvorm), is het probleem van het kwaad.
Vandaag een paar van zijn inzichten, gegeven aan zijn gehoor in Baylor university Chapel.
Op de vraag: waaraan ligt het kwaad? worden verschillende antwoorden gegeven in de geschiedenis.
1) negeren, en hopen dat het wel weggaat.
Natuurlijk niet effectief, maar wel onze standaard houding. Je gaat in 10 minuten door de krant bij het ontbijt, ziet dat het bar is, legt hem weg en gaat naar je werk. Dit is in het groot de manier van de Verlichting. We zijn al een heel eind, maar kijk eens hoeveel ziektes we kunnen verhelpen! En dan zie je op een dag dat je technische vooruitgang gebruikt wordt om gemenere, dodelijker wapens te maken.
2) projecteren. Van de amerikaanse sew-cultuur tot aan alles op de duivel schuiven. Het ligt natuurlijk aan de dictators en fundamentalisten. Als het maar buiten ons is. De oproep om zwaarder te straffen (sluit ze op en gooi de sleutel weg) is hier een ander voorbeeld van.
3) absorberen. Denken dat het allemaal je / onze eigen schuld is. Dit is een duidelijke oorzaak van depressies. Het is vooral deze derde variant, die aan het christendom wordt toegeschreven. Toch ervaart iedereen dat al deze antwoorden niet het hele verhaal zijn.

De oorzaak is dat we niet diep genoeg in het probleem willen duiken, en de antwoorden niet horen. Waarom bestaat het kwaad, als er een goede, machtige God is?
Kleine kinderen klagen scherp en terecht als iets niet eerlijk is. Dat voelen ze aan. Een probleem wordt het pas, als ze op latere leeftijd in de gaten krijgen dat ze zelf ook niet eerlijk zijn.
Hoe kom ik aan recht, als het zelfs in mij al verdrongen wordt door onrecht?
Wat is gerechtigheid, en waarom is het zo moeilijk voor een samenleving om eraan te komen?
Het boeddhisme leert route 1. Negeer het, want het kwaad is een illusie, omdat de werkelijkheid een illusie is.
Je kunt het ook aan het lot, aan satan of aan het systeem wijten. Plato zei dat het aan delen van jezelf ligt: het lichaam. En stond in bepaalde opzichten niet ver van route 1, trouwens.

De Bijbel vraagt maar zelden 'waarom', maar meestal 'wat'. Wat doet God eraan?
Gen 6. Het spijt God dat Hij de mens gemaakt heeft. Dan besluit God niet alleen om het kwaad uit te roeien (zondvloed), maar ook om - daaraan is iets engs, als je erover nadenkt - met de mens op die wereld een verbond aan te gaan. Eng vooral, als je bedenkt dat Noach ook niet bepaald zondeloos was. In Abraham en zijn verbond is dat verdiept. God werkt niet van buitenaf, maar van binnenuit. (KS: Misschien is dat wel het ingrijpendste verschil met onze cultuur in het algemeen, en met het verlichtingsdenken in het bijzonder. Wij zoeken een objectieve derde. Zo is ons rechtssysteem, maar ook de wetenschap. God kiest ervoor om juist binnen te komen in die gebroken werkelijkheid.) God werkt heen naar de incarnatie in Jezus Christus. Het is de confrontatie tussen het kwaad van de wereld, en de goedheid van Jezus Christus, die Hem naar het kruis voert.
Het antwoord op het kwaad is dus niet filosofisch, maar existentiëel: het beeld van Jezus, die aan het kruis sterft, met de last van de zonde van de wereld op Zich.
Hoe kan het dan, dat het kwaad niet weg is sinds Jezus? Door verder te gaan dan die drie routes van vroeger. Ontkennen helpt niet, want Jezus nam het zo serieus dat Hij naar de aarde kwam. We moeten ook verder komen dan projecteren en beschuldigen. Achter Jezus aan zullen we de kunst van het vergeven moeten leren. En dat is alleen aan de voet van het kruis te leren. Dat is niet zeggen 'het viel wel mee', maar zeggen: wat je deed, wat gebeurde, het kan voor Gods aangezicht niet bestaan. Maar ik vergeef je. D.w.z. voor God, voor mezelf en voor de medemens reken ik het je niet aan. Alleen vergeving onttrekt zonde aan de roulatie. Ook op globale schaal moeten we die weg durven gaan. God is de zondige werkelijkheid binnengekomen, om van binnenuit gerechtigheid zichtbaar te maken. Dat is onze opdracht ook.